Ekonomik Faaliyetler, Türkiye Ekonomisi ve Ulaşım

AYT Coğrafya-2 bu konudan numaralandırılmış bir harita ya da kısa bir durum verebilir ve bir ürünün ya da faaliyetin dağılışını, ya da gelecekte beklenen değişimi sorar. Ezber listesi işe yaramaz; her faaliyetin hangi doğal koşula yaslandığını ve o koşulun Türkiye'nin neresinde bulunduğunu bilirsen haritadaki numarayı bulursun. Sıra şöyle: tarım, madenler ve enerji, sanayi, ulaşım ve ticaret, turizm.

Çerçeve: üretim, dağıtım, tüketim

Ekonomik faaliyet üç halkadır. Üretim hammaddeyi ya da ürünü ortaya çıkarır, dağıtım onu pazara taşır, tüketim son durağıdır. Doğal unsurlar (iklim, yer şekli, toprak, su) üretimi, beşerî unsurlar (nüfus, sermaye, teknoloji, politika) dağıtımı ve tüketimi şekillendirir. Aynı işlemi ekonomik sektörler için de yaparsın: birincil, ikincil ve üçüncül sektör birbirinin girdisini oluşturur. Tarım ürünü sanayiye hammadde olur, sanayi ürünü ticaretle pazara iner.

Doğal kaynakların değeri sabit değildir. Petrol, motorlu taşıtlar ve sanayi yaygınlaştıkça stratejik bir kaynağa dönüştü. Bor, cam, seramik, deterjan ve havacılık malzemelerinde kullanıldığı için değerlidir. Kaynağın değeri yalnız rezervinden değil, teknolojinin ona açtığı kullanım alanından gelir.

Türkiye'de Cumhuriyet'ten bugüne ekonomi politikaları mekânsal farklılıkları gidermeyi de hedefledi. Kayseri bez fabrikası 1935'te, Nazilli basma fabrikası 1937'de, Karabük demir-çelik tesisi 1939'da üretime geçti; amaç üretimi yalnız kıyıda bırakmayıp ülkenin ortasına yaymaktı. Ekonominin sektörel dağılımı da zamanla değişti: tarımda çalışanların payı azaldı, sanayi ve hizmetin payı arttı.