XX. Yüzyıl — II. Meşrutiyet, Trablusgarp ve Balkan Savaşları

Osmanlı Devleti, Kuzey Afrika'daki son toprağını ve Rumeli'nin neredeyse tamamını beş yıl içinde kaybetti. Tarihleri yan yana koy: 1908'de meşrutiyet ikinci kez ilan edildi, 1912'de Trablusgarp elden çıktı, 1913'te Balkan sınırı Meriç'e çekildi. Bu konu tam olarak o beş yıldır ve KPSS'nin buradan istediği şey tarih ezberi değil sıradır — hangi olay hangisini tetikledi.

Trablusgarp'ta savaş sürerken Balkan Savaşı çıkmasaydı Uşi Antlaşması o şartlarla imzalanmazdı. Balkan bozgunu yaşanmasaydı İttihat ve Terakki Babıali'yi basıp iktidarı silah zoruyla almazdı. Olayları ayrı ayrı bir liste gibi çalışırsan tarihler birbirine karışır; zincir gibi çalışırsan hiçbirini kaybetmezsin. Baştan bilmen gereken bir şey daha var: bu beş yılın sonunda devlet üç kişinin eline geçecek.

Reval'de konuşuldu, Rumeli'de patladı

II. Abdülhamit Kanun-i Esasi'yi 1878'de askıya almış, meclisi dağıtmıştı. Otuz yıl sonra anayasanın geri gelmesinin sebebi sarayın fikir değiştirmesi değil, Rumeli'de duyulan bir haberdi.

9-10 Haziran 1908'de İngiltere Kralı VII. Edward ile Rus Çarı II. Nikolay, bugün Estonya'nın başkenti olan Reval'de buluştu. Masadaki konu Makedonya'da yapılacak ıslahattı. Rumeli'deki Osmanlı subayları bu görüşmeyi tek cümleye çevirdi: iki büyük devlet Makedonya'yı paylaşmaya karar verdi. Sınavda "II. Meşrutiyet'in ilanını hızlandıran dış gelişme" ifadesini görürsen aradığın Reval Görüşmesi'dir.

3 Temmuz 1908'de Kolağası Resneli Niyazi Bey birliğiyle dağa çıktı. Ardından Enver Bey ve başka İttihatçı subaylar katıldı. Abdülhamit ayaklanmayı bastırmak için Anadolu'dan asker gönderdi, gönderilen birlikler de karşı tarafa geçti. Elinde bastıracak kuvvet kalmayan padişah 23 Temmuz 1908'de Kanun-i Esasi'yi yeniden yürürlüğe koydu. Bunun adı II. Meşrutiyet'tir, dönemin dilinde Hürriyet'in İlanı diye geçer.

Şimdi bu tarihin hemen sağına bak, çünkü fatura oradan geldi. İstanbul'daki rejim kargaşasını üç taraf aynı anda kullandı: 5 Ekim 1908'de Bulgaristan bağımsızlığını ilan etti, Avusturya-Macaristan aynı günlerde Bosna-Hersek'i topraklarına kattı, Girit Meclisi de Yunanistan'a katılma kararı aldı. Meşrutiyet ilan edildi diye devletin güçlendiğini sanma; ilanın ilk somut sonucu üç toprak kaybıdır.