Bilgi Edinme, Dilekçe ve Kişisel Verilerin Korunması

Üç kanun, tek bir soruya cevap verir: devlete ve veriyi tutan kuruluşlara karşı vatandaşın elinde ne var? 3071 sayılı Kanun dilek ve şikâyette bulunma hakkını düzenler. 4982 sayılı Kanun devletin elindeki bilgiyi isteme hakkını düzenler. 6698 sayılı Kanun ise kişinin kendi bilgisinin başkasının elinde nasıl işleneceğini düzenler. Sınavda üçü de rakamlarla sorulabilir: otuz gün, onbeş iş günü, onbeş gün, altmış gün. Her rakamı doğru kanuna bağlamak işin tamamıdır.

Bu üç kanun ÖSYM'nin ilan ettiği mevzuat listesinde ayrı sayılmaz. Dilekçe ve bilgi edinme haklarının anayasal çerçevesi (74. madde) Anayasa dersinde işlendi, burada tekrarlanmaz; metin kanunların başvuru usulüne ve sürelerine odaklanır.

Dilekçe hakkı: 3071 sayılı Kanun

Kanun 1 Kasım 1984'te kabul edildi, 10 Kasım 1984 tarihli ve 18571 sayılı Resmî Gazetede yayımlandı. Türk vatandaşları kendileriyle veya kamuyla ilgili dilek ve şikâyetleri hakkında Türkiye Büyük Millet Meclisine ve yetkili makamlara yazıyla başvurabilir. Türkiye'de ikamet eden yabancılar bu haktan karşılıklılık esasına göre ve dilekçelerini Türkçe yazmaları kaydıyla yararlanır.

Dilekçenin şekil şartı sadedir: ad ve soyad, imza ve iş veya ikametgâh adresi. Bu şartları taşımayan dilekçe incelenemez. Şart sayısı üç gibi görünür, ama adres tek şarttır ve iş adresi ya da konut adresinden biri yeter.

Yetkisiz makama verilen dilekçe yetkili makama gönderilir ve sahibine bilgi verilir; dilekçe hakkı bu yüzden bir makamın yanlış seçilmesiyle kaybedilmez. Üç tür dilekçe ise incelenemez: belli bir konuyu içermeyenler, yargı mercilerinin görevine giren konularla ilgili olanlar ve şekil şartlarını taşımayanlar.

Süre kuralı tek cümledir: yetkili makamlar başvuru sonucu veya işlemin safahatı hakkında en geç otuz gün içinde gerekçeli cevap verir. TBMM Dilekçe Komisyonu ise dilekçeleri altmış gün içinde karara bağlar; Komisyonun kamu kurumlarına gönderdiği dilekçeleri kurumlar otuz gün içinde cevaplar.