Anlatım Bozuklukları

Anlatım bozukluğu, kurala ya da anlam mantığına aykırı kurulmuş cümledir ve çoğu zaman gözden kaçar. Cümleyi okursun, kulağına bir şey takılmaz, "gayet düzgün" deyip geçersin. ÖSYM tam bunu bekler. Soru "hangisinde anlatım bozukluğu vardır", "bu cümledeki bozukluğun nedeni nedir" ya da "hangi değişiklikle bozukluk giderilir" diye gelir.

Bozukluklar iki kümeye ayrılır. Anlama dayalı bozuklukta cümlenin iskeleti sağlamdır; yanlış olan sözcük seçimi ya da anlam ilişkisidir. Yapıya dayalı bozuklukta anlam yerindedir ama dil bilgisi yapısı aksar. Kaynaklar sınıflandırmada ayrılır, aynı bozukluğa kimi yerde bir ad, kimi yerde başka bir ad verilir; bu yüzden bozukluğun adını ezberlemekten çok örnekle tanımak gerekir. Aşağıda her tür için bir çalışma yöntemi ve cümleler var.

Önce iki soru

Her şıkta aynı iki soruyu sor. Çıkarılabilecek, çıkarılınca anlamı değiştirmeyen bir sözcük var mı? Cümle tek bir anlama mı geliyor? İki sorunun ikisi de "hayır" çıkıyorsa anlama dayalı bozukluk büyük olasılıkla yoktur. Sonra cümlede kaç yüklem olduğuna bak. Birden çok yüklem varsa cümleyi yüklem sayısı kadar küçük cümleye böl, ortak ögeyi her birine ayrı bağla; uymadığı yerde yapıya dayalı bozukluk vardır. Bu iki adım bütün konunun omurgasıdır. Aşağıdaki türler bu omurganın üstüne eklenen ayrıntılardır.