Noktalama İşaretleri

Noktalama sorusunda puan kaybettiren şey bazen bilmediğin bir kural değil, bildiğin kuralın istisnasıdır. Virgülün eş görevli sözcükleri ayırdığını herkes bilir. "Ve" bağlacından önce ya da şart ekinden sonra konmadığını bilen azdır. ÖSYM soruyu tam bu aralığa yazar: Parçada numaralanmış yerlere sırasıyla hangi işaretlerin geleceğini ya da hangi cümlede bir işaretin yanlış kullanıldığını sorar.

Ölçülen soru ortalaması yılda yaklaşık 1,75'tir; yani iki soruya yakın bir ağırlık, küçümsenmeyecek bir pay. Bu konuda tek ölçü güncel TDK Yazım Kılavuzu'dur. Eski kitaplardan kalan kurallar hâlâ dolaşıyor ve kılavuzda artık yer almayan bir kural sınavda "eski usul" sayılmaz, düpedüz yanlış sayılır. Örnekleri okurken her işaretin adını ve hangi sözcüğün ardına geldiğini ayrıca söyleyeceğim; dinleyen biri işareti göremez, yerini bilmek zorundadır.

Nokta: cümle sonundan fazlası

Noktanın ilk görevini herkes bilir: cümlenin sonunu gösterir. Sınavda puan getiren ise öteki kullanımlarıdır.

• Bazı kısaltmaların sonuna nokta konur: "Dr.", "Prof.", "Cad.", "vb." Büyük harflerle yapılan kısaltmalar ise nokta almaz: TBMM, TDK, ÖSYM.
• Sıra bildiren sayılardan sonra nokta konur. Rakamla yazılmış "3." üçüncü diye, "XV. yüzyıl" on beşinci yüzyıl diye okunur.
• Tarihte gün, ay ve yıl rakamla yazılıyorsa aralarına nokta konur: "29.10.1923". Ay adı yazıyla yazılırsa nokta konmaz: "29 Ekim 1923".
• Saatle dakikanın arasına nokta konur: "Tren 07.45'te kalkıyor."
• Dört ve daha çok basamaklı sayılar sondan üçlü gruplara ayrılır ve grupların arasına nokta konur: "1.000", "326.197".