Anlam Bütünlüğünü Bozan Cümle

Bu soru tipinde bir parça verilir ve parça (I)'den (V)'e numaralanmış beş cümleden oluşur. Şıklar da bu beş cümledir. Senden istenen, parçanın akışını bozan cümleyi göstermendir. YDS'de bu sorular 76 ile 80 arasındadır, yani beş tanedir; numaralar sınavdan sınava değişebilir.

Bir önceki konudaki paragraf tamamlamada (ING-05.03) eksik bir cümle arıyordun. Burada fazla bir cümle arıyorsun. İkisinin ortak becerisi aynıdır: parçanın içinde cümleden cümleye nasıl geçildiğini izlemek.

Aykırı cümle konunun dışında olmayabilir

Bu soru tipinin en büyük yanılgısı şudur: Bozan cümleyi, konuyla hiç ilgisi olmayan cümle sanmak. Öyle olsaydı soru çok kolay olurdu. Gerçekte aykırı cümle çoğu zaman parçanın anahtar sözcüklerini paylaşır, aynı konudan söz eder ve kendi başına doğru bir bilgi bile taşır. Yine de yanlış yerdedir.

Neden? Çünkü bir parçanın bütünlüğü yalnız konunun aynı olmasıyla değil, odağın aynı kalmasıyla sağlanır. Aykırı cümle konunun başka bir yönüne, başka bir özneye ya da başka bir zamana geçer. Parça bir ilacın yan etkilerini anlatırken, aynı ilacın fiyatından söz eden bir cümle sözcük olarak ilgilidir, odak olarak değil.

Şu beş cümlelik parçayı düşün; konuyu kısaltarak veriyorum ve içindeki bilimsel iddia yöntemi göstermek için kurgulanmıştır, kesin bilgi olarak ezberleme:

• (I) Bir bilim insanı, ağaçların birbirleriyle toprak altından kimyasal sinyal alışverişi yaptığını öne sürdü.
• (II) Bu sinyaller, hasta bir ağacın komşularını uyarmasını sağlıyor.
• (III) Orman yürüyüşü, birçok insan için dinlendirici bir etkinliktir.
• (IV) Uyarıyı alan ağaçlar savunma maddeleri üretmeye başlıyor.
• (V) Böylece orman bir tür ortak bağışıklık geliştirmiş oluyor.

Aykırı cümle (III)'tür. Orman yürüyüşü ormanla ilgilidir; ama parçanın odağı olan sinyal ve uyarı zincirinde yer almaz. (II)'den (IV)'e giderken "bu sinyaller", "uyarıyı alan ağaçlar" doğrudan birbirine bağlanıyor; (III) araya girince zincir kopuyor.