Bağlaçlar ve Geçiş İfadeleri (Connectors)

"Ekonomi büyüdü" ve "işsizlik arttı" cümlelerini birleştirmek istiyorsun. "Ekonomi büyüdü, ama işsizlik arttı" dersen bir zıtlık kurarsın; "Ekonomi büyüdü, bu yüzden işsizlik arttı" dersen bir sebep-sonuç ilişkisi. Aynı iki cümle, iki ayrı anlam. İngilizcede bu işi bağlaç (conjunction) ve geçiş ifadesi (connector) yapar ve bir ilişki seçmek yetmez; seçtiğin sözcüğün yapısının da boşluğa uyması gerekir.

Anlamı doğru bir şıkkın yapısı yanlış olabilir. YDS'de bu konunun sorusu bu yüzden iki katmanlıdır: Önce boşluktan sonra gelen şeyin ne olduğuna (cümle mi, isim mi), sonra iki kısım arasındaki anlam ilişkisine bakarsın. İkisi birlikte tek bir şıkkı bırakır.

Önce yapı: dört tür bağlantı sözcüğü

Anlama geçmeden önce sözcüğün hangi türden olduğunu ayır. Dört tür vardır ve her biri cümlede farklı davranır.

• Sıralama bağlaçları (and, but, or, so, yet, nor) iki ana cümleyi doğrudan bağlar ve aralarına çoğunlukla virgül girer: "The data were limited, yet the conclusions were bold." Veriler sınırlıydı, buna rağmen sonuçlar cüretkârdı.
• Yan cümle bağlaçları (although, because, whereas, while) ardından tam bir cümle alır ve cümlecik ana cümleye bağlanır; ayrıntısı ING-02.06'dadır.
• Edat niteliğindeki sözcükler (despite, in spite of, because of, due to, owing to, in addition to, instead of, unlike) ardından isim öbeği ya da -ing alır, doğrudan tam bir cümle almaz (cümle gerekiyorsa araya the fact that girer): "Despite the delay, the ceremony began." Gecikmeye rağmen tören başladı.
• Geçiş zarfları (however, therefore, moreover, nevertheless, consequently, otherwise, in contrast, on the other hand) yeni bir cümlenin başında ya da noktalı virgülden sonra gelir ve ardından virgül alır: "The trial succeeded; however, the results were limited." Deneme başarılı oldu, ama sonuçlar sınırlıydı.

Sıralama bağlaçlarının her birinin görevi ayrıdır. And ekler, but ve yet zıtlık kurar, or seçenek sunar, so sonuç bildirir, nor ise olumsuz bir ekleme yapar ve kendinden sonra devrik yapı ister: "She did not call, nor did she write." Aramadı, yazmadı da. Yet, but'tan biraz daha güçlü bir sürprizi anlatır: "The path was steep, yet the children climbed it easily."

Edat niteliğindeki sözcüklerin ardından -ing de gelebilir: "Instead of waiting for the grant, the lab raised its own funds." Fonu beklemek yerine laboratuvar kendi parasını topladı. "In addition to teaching, she writes a weekly column." Öğretmenliğin yanı sıra haftalık bir köşe yazısı da yazıyor.

Unlike ise iki şeyi karşılaştırır ve ardından isim ister: "Unlike the northern provinces, the south receives little rain." Güney, kuzey illerinin aksine az yağış alır.

Bu dört türü ayırmanın en pratik yolu şudur: Boşluktan sonra ne geliyor? Tam cümle geliyorsa yan cümle bağlacı ya da sıralama bağlacı aranır. İsim öbeği ya da -ing geliyorsa edat niteliğinde bir sözcük aranır. Noktalı virgül ya da nokta boşluktan önce duruyorsa geçiş zarfı aranır. Bu sırayı atlayan öğrenci, anlamca doğru ama yapıca yanlış bir şıkka tıklar.

Geçiş zarfının yeri de esnektir. Cümlenin başında ya da noktalı virgülden sonra durabilir; ortada iki virgül arasına da girebilir: "The results, however, were disappointing." Sonuçlar ise hayal kırıcıydı. Hangi yerde olursa olsun virgülle ayrılır. Otherwise ayrıca ayrı bir anlam taşır, "aksi takdirde" demektir: "Submit the form today; otherwise, you will lose your place." Burada otherwise bir koşulun olumsuz sonucunu bildirir ve ING-02.07'deki if'siz koşullarla örtüşür.